Friday, March 18, 2005

พลังแห่งการเรียนรู้

พลังแห่งการเรียนรู้
วิจารณ์ พานิช
18 มี.ค.48


การเรียนรู้เป็นคุณสมบัติของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด และมนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความสามารถหรือศักยภาพในการเรียนรู้สูงมาก มากกว่าที่เราเข้าใจกันอยู่ในปัจจุบันมากมาย เราใช้ศักยภาพที่มีเพียงน้อยนิด อาจจะเพียง 5% ของศักยภาพที่คนเรามีอยู่

การเรียนรู้มีมากมายหลากหลายมิติ ในมิติหนึ่ง การเรียนรู้มีทั้งระดับ จิตสำนึก (conscious) จิตใต้สำนึก (subconscious) และจิตเหนือสำนึก (supra-conscious หรือญาณทัสนะ (intuition)

ในอีกมิติหนึ่ง การเรียนรู้ไม่ใช่แค่ผ่านสมอง แต่มีการเรียนรู้ที่ผ่านร่างกาย (พฤติกรรม หรือการปฏิบัติ) การเรียนรู้ที่ผ่านใจ (หรือ “หัวใจ”) และผ่านจิตวิญญาณ การเรียนรู้ 3 ประการหลังนี้เป็นสิ่งที่แสดงออกเป็นคำพูดหรือข้อเขียนได้ยากหรือบางกรณีไม่ได้เลย ที่ภาษาของการจัดการความรู้เรียกว่า tacit knowledge

การเรียนรู้ที่เราคุ้นเคยในระบบการศึกษา เป็นการเรียนรู้ของบุคคลหรือปัจเจก ยังมีการเรียนรู้ที่สำคัญยิ่ง คือการเรียนรู้ของชุมชน หรือเรียนรู้เป็นกลุ่มเป็นทีม ที่เรียกว่า collective learning ซึ่งเรายังมีความเข้าใจน้อย ยังไม่ได้ใช้พลังหรือศักยภาพของการเรียนรู้เป็นชุมชน

ในภาษาของการจัดการความรู้ รูปแบบหนึ่งของการเรียนรู้เป็นชุมชนเรียกว่า “ชุมชนแนวปฏิบัติ” (Community of Practice) ซึ่งมีความหมายเป็น 2 นัย คือ
• เป็นชุมชนที่ปฏิบัติร่วมกัน หรือทำงานร่วมแล้ว แล้วเอาความรู้จากการตีความประสบการณ์ของตนมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้และยกระดับความรู้ร่วมกันอย่างสม่ำเสมอเป็นกิจวัตร
• เป็นชุมชนที่แต่ละบุคคลแยกกันปฏิบัติในเรื่องเดียวกัน อยู่คนละองค์กรหรือคนละมุมโลก แล้วเอาความรู้จากการตีความประสบการณ์ของตนมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้และยกระดับความรู้ร่วมกันอย่างสม่ำเสมอเป็นกิจวัตร

ในเรื่องการเรียนรู้ มี “พลังลี้ลับ” อยู่มากมาย นี่ถ้ารู้จักนำมาใช้ก็จะเกิดผลในลักษณะที่ “ไม่
เคยคิดว่าจะเป็นไปได้” เรื่องพลังลี้ลับนี้ ผมเองมีประสบการณ์ตรง แต่เล่าออกมาเป็นข้อเขียนสั้น ๆ ไม่ได้

พลังลี้ลับส่วนหนึ่ง เกิดจากการจัดสภาพแวดล้อมเงื่อนไขให้ “เป็นปรกติ” มีอิสรภาพ มีความเชื่อมโยง มีความร่าเริงเบิกบาน มีความมุ่งมั่น มีความศรัทธา มีการปฏิบัติด้วยความพากเพียรยิ่ง แล้วพลังหลากหลายมิติเหล่านั้นจะเข้ามาประกอบตัวกันเอง (self – organization) เกิดพลังที่ยิ่งใหญ่ ขับดันให้เกิดผลที่ไม่คาดคิดว่าจะเป็นไปได้

พลังแห่งจิตสำนึกรู้ พลังแห่งจิตใต้สำนึก พลังแห่งจิตเหนือสำนึก พลังแห่งการเรียนรู้ผ่านสมอง พลังแห่งการเรียนรู้ผ่านกาย (ปฏิบัติ) พลังแห่งการเรียนรู้ผ่านใจ พลังแห่งการเรียนรู้ผ่านจิตวิญญาณ (ภาวนา) พลังแห่งการเรียนรู้คนเดียว พลังแห่งการเรียนรู้เป็นกลุ่ม – ชุมชน พลัง ฯลฯ

ชนใด หมู่ใด ชุมชนใด และสังคมใด รู้จักใช้พลังลี้ลับแห่งการเรียนรู้ เพื่ออังประโยชน์ตน ประโยชน์ท่าน และประโยชน์ส่วนรวม ทั้งที่เป็นประโยชน์ระดับโลกิยะ และระดับโลกุตระ จักบรรลุความสุข ความเจริญ

เครื่องมือที่ง่ายที่สุดในการใช้พลังลี้ลับดังกล่าว อย่างเป็นรูปธรรม เรียกว่า การจัดการความรู้

หมายเหตุ
ผมเขียนบันทึกนี้จากแรงบันดาลใจที่ได้จากการได้เข้าร่วมการสัมมนาทางวิชาการ เรื่อง “กระบวนทัศน์ใหม่กับการเรียนรู้ของชุมชน” จัดโดยโครงการ สรส. และภาคี เมื่อวันที่ 3 – 4 มี.ค.48

0 Comments:

Post a Comment

<< Home