Monday, March 28, 2005

สมดุลแห่งความรู้

สมดุลแห่งความรู้
วิจารณ์ พานิช
28 มี.ค.48

นิตยสารบีสิเนสวีค ฉบับวันที่ 14 มี.ค.48 ลงโฆษณาเต็ม 2 หน้าโดย WWF (World Wildlife Fund) เป็นรูปเขื่อน ภูเขา และทะเลสาบที่เกิดจากเขื่อน สวยงามมาก ตรงที่ควรจะเป็นเขื่อนเขาทำเป็นแผ่นหินมหึมา มีตัวอักษรเขียนว่า “The true cost of a dam never shows up on a balance sheet”

ใต้ภาพมีคำอธิบาย พอจะถอดความได้ว่า ตามข้อความในกระดาษ (แผน) เขื่อนเป็นของดี แต่ในความเป็นจริงเขื่อนทำลายระบบนิเวศของแม่น้ำโดยไปปิดกั้นการไหลของน้ำ ทำให้คนในท้องถิ่นสูญเสียบ้านและที่ทำกิน พื้นที่ใต้เขื่อนมีน้ำสำหรับการเพาะปลูกน้อยลง มีปลาน้อยลง ทำให้มีก๊าซเรือนกระจกเพิ่มขึ้นจากการทำลายป่าในพื้นที่เก็บน้ำ แผนค่าใช้จ่ายในการสร้างเขื่อนก็มักไม่แม่นยำ โดยเฉลี่ยค่าใช้จ่ายจริงจะมากกว่าที่ระบุในแผน 56% WWF มีเอกสาร Investor’s Guide to Dams แนะนำวิธีสร้างและจัดการเขื่อนที่ดี และแนะนำวิธีพัฒนาพลังงานและแหล่งน้ำในรูปแบบอื่น และให้เว็บไซต์ไว้ www.panda.org/dams

เรื่องเขื่อนก็เหมือนเรื่องอื่น ๆ ที่มีได้หลายมุมมองและสังคมควรได้รับรู้ ความรู้หรือความเป็นจริงในเรื่องต่าง ๆ จากหลากหลายมุมมอง โลกตะวันตกเขามีจุดแข็งในเรื่องนี้ ทั้ง ๆ ที่มีคนออกมากล่าวหาเป็นระยะ ๆ ว่ารัฐบาลอเมริกันโดยเฉพาะอย่างยิ่งรัฐบาลปัจจุบัน ปกปิดข้อมูลหรือให้ข้อมูลด้านเดียวหรือบิดเบือนความจริงในหลายเรื่อง

ในยุคสังคมความรู้ คนในสังคมจะต้องสามารถเข้าถึงความรู้ได้อย่างทั่วถึงและสมดุล นี่คือสภาพในอุดมคติ แต่ในความเป็นจริงมนุษย์มีทั้งอุดมคติและอคติอยู่ด้วยกัน จึงมีคนพยายามสื่อ “ความรู้” ออกมาในลักษณะที่จะทำให้ตนได้รับผลประโยชน์ สังคมจึงต้องมีมาตรการควบคุมการบิดเบือนความจริงต่อสาธารณะ ส่งเสริม/กำหนดให้ต้องเปิดเผยสารสนเทศ ข้อมูลและความรู้ที่ความเป็นสมบัติสาธารณะ

มาตรการดังกล่าวต้องมีหลายระดับ หลายมิติ ที่ WWF ลงโฆษณาก็เป็นรูปแบบหนึ่ง ซึ่งหัวใจคือการสร้าง “สมดุลแห่งความรู้” ให้ความรู้ที่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยืนยัน ที่แตกต่างไปจากหลักฐานของกลุ่มผลประโยชน์จากการสร้างเขื่อน

ในโลกของความเป็นจริง “ความรู้” สำหรับการใช้งานต้องเป็นความรู้ที่มีความชัดเจน โฟกัส เลือกมาจากหลายมุมมอง จากความรู้ที่ซับซ้อนหลากหลาย เอามาผ่าน “การกรอง” ของเราเอง แต่ในโลกของความเป็นจริง เรามักได้รับความรู้ที่คนอื่นเป็นผู้ “กรอง” มาก่อนแล้ว ถ้าเป็นการ “กรอง"”เพื่อเอาความจริงบางแบบออกไปเพื่อผลประโยชน์ของคนบางกลุ่ม สังคมนั้นก็ไม่ถือว่าเป็นสังคมเสรีประชาธิปไตย เรื่องแบบนี้ซับซ้อนมาก ไม่ว่าจะมองในมุมของการเมือง หรือมองในมุมของการจัดการความรู้ ในการจัดการความรู้ที่แท้ การ “กรอง” นี้ต้องทำโดย “คุณกิจ” ไม่ใช่ผู้อื่นทำให้

วิจารณ์ พานิช
13 มี.ค.48
เจนีวา

0 Comments:

Post a Comment

<< Home