Friday, March 25, 2005

การจัด Workshop ฝึกอบรม “คุณอำนวย”

การจัด Workshop ฝึกอบรม “คุณอำนวย”
วิจารณ์ พานิช
25 มี.ค.48

ในวันที่ 31 มี.ค. 48 จะเป็นวันสำคัญของ สคส. เพราะจะเป็นวันที่ สคส. เราร่วมจัดกิจกรรมแรกในโครงการแก้ปัญหาความยากจน เป็นกิจกรรมแรกของการเอา KM ไปเป็นเครื่องมือแก้ปัญหาความยากจน โดยที่เจ้าของเรื่อง คือ พอช., สกว. ฝ่ายชุมชน, และ ศตจ.
กิจกรรมนี้คือ Workshop ฝึกอบรม “คุณอำนวย” (Knowledge Facilitator) สำหรับไปทำหน้าที่ “จุดไฟ ใส่ฟืน” การดำเนินการจัดการความรู้แก้ปัญหาความยากจน ซึ่งจะต้องดำเนินการโดย “คุณกิจ” (Knowledge Practitioner) คือชาวบ้าน
การดำเนินการจัดการความรู้เพื่อแก้ปัญหาความยากจนของชาวบ้าน ต้องดำเนินการโดยชาวบ้าน แต่ไม่ใช่แยกกันทำเป็นคนๆ แบบต่างคนต่างทำ แต่มีการรวมหมู่รวมกลุ่มกันทำ ใช้ความเป็นชุมชนเป็นเครื่องมือ
การดำเนินการจัดการความรู้เป็นกิจกรรมที่ต้องทำเป็นกลุ่ม ไม่ใช่ทำโดยคนคนเดียว เพราะหัวใจของการจัดการความรู้คือ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การแบ่งปันความรู้

หัวปลา
ก่อนจะดำเนินการจัดการความรู้ ต้องหา “หัวปลา” ให้พบและชัดเจนเสียก่อน “หัวปลา” คือเป้าหมายของการจัดการความรู้
“คุณอำนวย” ที่มาเข้า workshop ครั้งนี้ ร่วมกันเป็นเจ้าของ “หัวปลา” คือร่วมกันทำงาน เพื่อให้ “คุณกิจ” บรรลุการแก้ปัญหาความยากจน
เจ้าของ “หัวปลา” ตัวจริง คือ “คุณกิจ” ซึ่งในที่นี้คือชาวบ้าน
แต่ใน workshop นี้ “หัวปลา” ใหญ่ กว้างเกินไป จึงหา “หัวปลา” ย่อยมาหนึ่งหัวคือ แผนแม่บทชุมชน สำหรับนำมาเป็นตัวเดินเรื่องใน workshop

วัตถุประสงค์ของ Workshop
เพื่อให้ “คุณอำนวย”
1. เข้าใจการจัดการความรู้ จากประสบการณ์ตรงของตนเอง ไม่ใช่จากการอ่านหนังสือ หรือการบรรยาย เป็นการเรียนรู้โดยการผ่านประสบการณ์หรือการปฎิบัติ แล้วตนเองเป็นผู้ตีความประสบการณ์เป็นความรู้
นี่คือ “ความรู้” ตัวจริง ในคำว่า “การจัดการความรู้”
2. ได้ฝึกทักษะ (Skills) ในการดำเนินการจัดการความรู้ ได้แก่
- storytelling
- positive thinking
- appreciative inquiry
- dialogue
- การจัดบรรยากาศ/ความสัมพันธ์แนวราบ “ถอดหมวก” “ลืมตำแหน่ง” “ถอดอาวุโส” “ลดอายุเหลือ 25 ปี เท่ากัน”
- การพูดออกมาจากใจ ไม่กังวลว่าจะผิด ไม่กลัวเพื่อนว่าไม่ฉลาด
- การฟังผู้อื่น ฟังใจผู้อื่น ฟังให้ “ได้ยิน” แต่ยังไม่ตัดสินถูก-ผิด
- ทักษะในการกระตุ้นให้ผู้อื่น “เล่าเรื่อง” หรือ “พูดออกมาจากใจ”
- ทักษะในการจับประเด็น ตีความ/สรุป ออกมา และบันทึกเป็น Core Competence และ “ตารางอิสรภาพ”
- ทักษะในการจับประเด็น ตีความ/สรุป และบันทึกเป็น “ขุมความรู้” (Knowledge Assets)
- ทักษะในการเสาะหา และคัดเลือก “ความสำเร็จ” ของ “คุณกิจ” สำหรับนำมาเล่าเรื่องในตลาดนัดความรู้
3. เป็นจุดเริ่มต้นของ การดำเนินการจัดการความรู้เพื่อแก้ปัญหาความยากจน ช่วยให้
“คุณอำนวย” ได้เห็น “ป่าแห่งความรู้” ที่จะช่วยให้ชาวบ้านลดความยากจน
4. เป็นจุดเริ่มต้นของ “เครือข่ายคุณอำนวย” ในการดำเนินการจัดการความรู้ เพื่อแก้ปัญหา
ความยากจน
5. เพื่อเตรียมการจัด “ตลาดนัดความรู้แก้ปัญหาความยากจน” ให้ “คุณกิจ” จากหลากหลาย
พื้นที่ เอาความสำเร็จของตนมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน นำไปสู่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันเอง ในชีวิตประจำวัน

ย่อส่วน
กิจกรรมที่ “คุณอำนวย” เรียนรู้ใน workshop 1 วัน นี้ จริงๆ แล้ว ควรต้องใช้เวลา 1 ปี สำหรับการเรียนรู้ ดังนั้น “คุณอำนวย” ต้องเอาประสบการณ์จาก workshop นี้ ไปเรียนรู้ต่อด้วยตนเอง และโดยการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในกลุ่ม “คุณอำนวย” ด้วยกัน โดยเน้นเรียนรู้จากการปฏิบัติหน้าที่คุณอำนวย เสริมด้วยการอ่านบทความ ตำรา และฟังบรรยาย
ดังนั้น ต้องเข้าใจข้อจำกัดของการเรียนรู้ใน workshop นี้

ทักษะของ “คุณอำนวย”
“ความรู้” เชิงทักษะของ “คุณอำนวย” มี 7 ประการ
1. ทักษะในการจัดกิจกรรมเพื่อหา “หัวปลา” และเชื่อมโยง “หัวปลา” ย่อย เข้ากับ “หัวปลา” ใหญ่
2. การจัดการประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่าง “คุณกิจ” กลุ่มเดียวกัน
3. การเชื่อมโยงกลุ่ม “คุณกิจ” กับภายนอก
4. การจัดตลาดนัดความรู้
5. การขับเคลื่อนเครือข่าย “คุณอำนวย” แลกเปลี่ยนเรียนรู้ในกลุ่ม “คุณอำนวย” แก้ปัญหาความยากจน
6. บทบาทเชิงระบบในการร่วมกับผู้บริหารขององค์กรต่างๆ ในการขับเคลื่อนเชิงระบบ เพื่อแก้ไขปัญหาความยากจน
7. การเผยแพร่ความรู้ในการเป็น “คุณอำนวย”

ทักษะในการจัดกิจกรรมเพื่อหา “หัวปลา”
- ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับ Vision, Mission, Strategic Plan ขององค์กร
- การจัดกระบวนการให้ “คุณกิจ” ร่วมกันกำหนด “หัวปลา” ที่สอดคล้องกับ Vision, Mission, Strategic Plan ขององค์กร
- การทำให้ “คุณกิจ” ร่วมกันเป็นเจ้าของ “หัวปลา”
- การทำให้ “หัวปลา” ย่อย สอดคล้องกับ “หัวปลา” ใหญ่

“ความรู้” ในการจัดการประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่าง “คุณกิจ”
- ทักษะในการกระตุ้นเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ สร้างบรรยากาศที่เปิดเผย ความสัมพันธ์แนวราบ ฯลฯ อาจเรียกได้ว่า “ทักษะในการ facilitate KS”
- ทักษะในการจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การจัดสถานที่ และเครื่องอำนวยความสะดวก การจัดเชิญ “แขก” สำหรับเป็นตัวกระตุ้น สร้างความคึกคักจริงจัง และเอา “ความรู้” ภายนอก มาให้ “คุณกิจ” capture
- ฯลฯ

“ความรู้” ในการเชื่อมโยงกลุ่ม “คุณกิจ” กับภายนอก
- พาไปดูงาน รู้จักสถานที่ดูงาน รู้จักเลือกสถานที่
- รู้จักวิทยากร และแหล่งความรู้สมัยใหม่ สำหรับให้ “คุณกิจ” capture ความรู้
- รู้จักแหล่งทรัพยากร สำหรับนำมาใช้ในกิจกรรมของ “คุณกิจ”
- มียุทธศาสตร์/ยุทธวิธี ในการเชื่อมโยง “คุณกิจ” กับภายนอก โดยไม่ให้อิทธิพลภายนอกมีอำนาจเหนือ
- ฯลฯ

“ความรู้” เกี่ยวกับการจัดตลาดนัดความรู้
- รู้วิธีเลือกกลุ่ม “คุณกิจ” ที่มีความสำเร็จ มาร่วมตลาดนัด
- รู้จักจัดกิจกรรมในตลาดนัด ให้มีความหลากหลาย และกระตุ้นซึ่งกันและกัน
- มีความรู้เกี่ยวกับผู้ดำเนินการ KM ที่อื่น ที่ควรเชิญมาร่วมตลาดนัด เพื่อให้มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ออกไปนอกเครือข่ายของตน
- รู้วิธีสร้างความคึกคัก ความมีชีวิตชีวา ในตลาดนัด
- ฯลฯ

“ความรู้” ในการขับเคลื่อนเครือข่าย “คุณอำนวย”
- ดำเนินการขับเคลื่อนเครือข่าย “คุณอำนวย” จัดการความรู้แก้ปัญหาความยากจนได้อย่างทรงพลัง เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในการปฏิบัติหน้าที่ “คุณอำนวย” อย่างต่อเนื่อง
- ร่วมกันจัดพื้นที่ KS ทั้งพื้นที่จริง และพื้นที่เสมือน
- เกิด CoP “คุณอำนวย” แก้ปัญหาความยากจน
- มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทักษะการทำหน้าที่ “คุณอำนวย” กับ “คุณอำนวย” KM ด้านอื่น
- ฯลฯ

ทักษะในการทำงานร่วมกับผู้บริหารในระดับต่างๆ เพื่อขับเคลื่อนเชิงระบบในการแก้ปัญหาความยากจน
- เรียนรู้ความเคลื่อนไหวของฝ่ายต่างๆ ในการดำเนินการแก้ปัญหาความยากจน
- มีทักษะในการติดต่อสื่อสารแลกเปลี่ยนสารสนเทศและความคิดเห็นกับผู้บริหาร
- มีความรู้เกี่ยวกับทรัพยากรสำหรับดำเนินการแก้ปัญหาความยากจนและรู้จักวิธีการเข้าถึง และนำมาใช้ในกิจกรรม KM ของเครือข่าย
- ฯลฯ

ทักษะในการเผยแพร่ “ความรู้” ในการเป็น “คุณอำนวย”
- ทักษะในการจดบันทึก “ขุมความรู้” ด้านการเป็น “คุณอำนวย”
- ทักษะในการเขียนบทความเผยแพร่
- ทักษะในการบรรยาย
- ทักษะในการจัด workshop สร้าง “คุณอำนวย”
- ทักษะด้าน ICT

วิจารณ์ พานิช
23 มี.ค. 48

0 Comments:

Post a Comment

<< Home