Monday, April 04, 2005

การจัดการความรู้ในพื้นที่เฉพาะ

การจัดการความรู้ในพื้นที่เฉพาะ
วิจารณ์ พานิช
4 เม.ย.48

ผมได้แรงบันดาลใจในการเขียนบันทึกนี้จากการอ่านหนังสือ “ดอยหลวงเชียงดาว” ของ สกว. สำนักงานภาค ดังได้เอาปกหนังสือมาให้ดู



หนังสือเล่มนี้นำเสนอ “งานวิจัยเชิงบูรณาการในพื้นที่เฉพาะ” ซึ่งในกรณีนี้คือดอยหลวงเชียงดาว โดย ดร. สินธุ์ สโรบล ผู้ประสานงาน สกว. สำนักงานภาค ได้เขียนไว้ในหนังสือดังกล่าว หน้า 190 ซึ่งเป็นหน้าสุดท้ายว่า “ผลที่คาดหวังจากงานวิจัยในลักษณะนี้ คือ 1) เกิดความรู้ เกิดการบูรณาการ กระบวนการและผลงานวิจัยเข้าเป็นส่วนหนึ่งของการทำงานของหน่วยงานในพื้นที่ เช่น หน่วยงานของรัฐ สถาบันการศึกษา เขตพื้นที่การศึกษา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เครือข่าย/องค์กรของพื้นที่ 2) เกิด “กลไก” การทำงานในพื้นที่ ซึ่งเป็นภาคีร่วมระหว่างนักวิชาการ องค์กรภาครัฐ และภาคเอกชน 3) การเกิดธนาคารข้อมูล (Data bank) หรือฐานข้อมูลของพื้นที่อำเภอเชียวดาวโดยให้น้ำหนักไปที่ดอยหลวง 4) เกิดยุทธศาสตร์การพัฒนาการท่องเที่ยวของจังหวัดเชียงใหม่โดยมุ่งไปที่การปกป้องรักษาทรัพยากรธรรมชาติของดอยหลวงเชียงดาว ให้เกิดการพัฒนาเชิงพื้นที่อย่างยั่งยืน และ 5) เกิดการใช้ประโยชน์ในพื้นที่อย่างเหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นองค์กรภาคประชาชน เครือข่ายป่าชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เขตพื้นที่การศึกษาและหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องในพื้นที่อำเภอเชียงดาว”

ผมพยายามพลิกหาหลักฐานว่า ความรู้ตามที่ปรากฏอยู่ในหนังสือเล่มนี้ได้กลายเป็นความรู้ของชุมชนหรือท้องถิ่นดอยหลวงเชียงดาวหรือไม่ และถ้ามีส่วนจารึกหรือผนึกเข้าไปเป็น tacit knowledge ของชุมชน มีมากน้อยเพียงใด

ผมหาไม่พบครับ แต่เดาว่าต้องมีส่วนหนึ่งแน่ ๆ เพราะว่าส่วนหนึ่งของหนังสือเล่มนี้มาจากการสัมมนาวิชาการ เรื่องการจัดการข้อมูลดอยหลวงเชียงดาวเพื่อสนับสนุนแผนการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน วันที่ 8 เม.ย.47 โดยมีบทความของคุณวารินทร์ วรินทรเวช หัวหน้าโครงการวิจัย การศึกษาและพัฒนารูปแบบการท่องเที่ยวที่เหมาะสมบนดอยหลวงเชียงดาว โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนบริเวณรอบดอยหลวงเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ และมีบทความของคุณนิคม พุทธา ประธานประชาคม อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ อยู่ถึง 2 บทความ

จึงเกิดคำถามว่า จะมีวิธีทำให้ความรู้เหล่านี้กลับเข้าไปเป็น “ความรู้ปฏิบัติ” (tacit knowledge) ของชาวบ้านและชุมชนบนดอยหลวงเชียงดาวได้อย่างไร

คำตอบของผมก็คือ ทำได้โดยใช้เทคนิคการจัดการความรู้

ใช้วิธีจัดตลาดนัดความรู้ เชิญ “คุณกิจ” (คือชาวบ้าน) มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้วิธีการใช้ “ทรัพย์สมบัติบนดอยหลวงเชียงดาวอย่างยั่งยืน” โดยที่ตลาดนัดนั้นควรจะจัดบนดอยหลวงเชียงดาว นั่นเอง แต่จะต้องมีการ “ทำการบ้าน” หลายอย่างโดยผู้จัด ซึ่งน่าจะได้แก่ สกว. สำนักงานภาค ร่วมกับ “คุณอำนวย” ซึ่งน่าจะได้แก่ผู้เป็นนักวิจัยท้องถิ่นโครงการนี้

ถ้าจะมีการทดลองใช้เทคนิคการจัดการความรู้เพื่อการนี้จริง ๆ สคส. ยินดีให้คำปรึกษาวิธีจัดตลาดนัดความรู้และยินดีไปร่วมเป็นวิทยากรให้ครับ

วิจารณ์ พานิช
2 เม.ย.48

1 Comments:

At 7:50 AM, Blogger วารินทร์ said...

ขอบคุณครับอาจารย์
กระบวนการด้านจัดการด้านข้อมูลชุมชนที่เป็นต้นทุน ประกอบด้วย
1. ข้อมูลจากชุมชนที่ได้จากผู้รู้ในชุมชนเช่น ความรู้ด้านพันธุ์พืชท้องถิ่น ความรู้ด้านวัฒนธรรมประเพณี ความเชื่อท้องถิ่น ตำนาน ภูมิปัญญา การจัดการท่องเที่ยว
2. ข้อมูลทางวิชาการที่เคยมีการศึกษา
จากนั้นจึงนำข้อมูลที่ได้ นำมาจัดระบบร่วมกับชุมชน โดยในทุกขั้นตอนจะใช้ ชาวบ้านที่เป็นตัวแทนชุมชนมาร่วมร่าง มาเป็นนักวิจัยร่วม จัดทำเป็นหลักสูตรท้องถิ่น ในการท่องเที่ยวโดยอาศัยเงื่อนไขทางการจัดการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ มาเป็นแนวทาง มีภาครัฐคือเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว และโรงเรียงเชียงดาววิทยาคมมาเป็นที่ปรึกษาครับ

 

Post a Comment

<< Home